Đọc những bài Tùy Bút của VÕ PHÚ chúng ta cảm nhận được tâm hồn tác giả thật hiền hòa, nhạy cảm, sống nhiều về nội tâm và đặc biệt có trái tim “Bồ Tát”.
Giữa thời đại quá văn minh thực tế hiện giờ, khoa học phát triển nhanh như gió bão, cái gì cũng máy móc hóa, làm tâm hồn con người hình như cũng khô cằn máy móc theo. Không biết chủ mới của căn nhà có nhìn những chú ếch hay cóc nhái nhỏ bé với cặp mắt đầy nhân ái và tiếng ếch nhái đêm khuya có đưa hồn họ về những kỷ niệm đáng yêu của thời thơ ấu như Võ Phú không? hay họ chỉ cảm thấy khó chịu bực mình khi thấy đám cóc nhái xuất hiện, và sẽ tìm cách tiêu diệt những con vật vô tội mà họ nghĩ đã làm rộn cuộc sống cần yên tĩnh nghỉ ngơi của họ.
Xin mời quí vị đọc những dòng tùy bút nhẹ nhàng, êm ái như những dòng thơ của người trẻ tuổi tài cao,lòng đầy nhân hậu :VÕ PHÚ.
Thân mến
Hồng Thủy
VŨNG NƯỚC NHỎ VÀ
ĐÀN NÒNG NỌC
K ể từ ngày chuyển sang căn nhà mới, cứ hai tuần một lần, vợ chồng chúng tôi lại quay về căn nhà cũ, nơi từng là tổ ấm suốt mười sáu năm, để dọn dẹp vườn tược trong lúc chờ người mua. Dù không còn sống ở đó, chúng tôi vẫn muốn giữ cho nơi ấy sạch sẽ, tươm tất.
Thế rồi ba tuần lặng lẽ trôi qua, chúng tôi không có dịp quay lại nhà cũ. Mọi thời gian đều bị cuốn vào guồng quay chuẩn bị cho năm học mới. Con gái sắp bước vào trung học, con trai lớn thu xếp hành lý lên đường nhập học đại học. Tôi thì tất bật soạn giáo án để chuẩn bị dạy tiếng Việt cho các em nhỏ tại trường Việt Ngữ Huệ Quang. Chúng tôi bận rộn đến mức gần như quên mất khu vườn cũ, nơi mà cỏ dại đang lặng lẽ phủ đầy, và sự sống nhỏ bé đang chờ một bàn tay chăm sóc.
Sáng thứ Bảy, khi ánh nắng đầu ngày vừa dịu dàng trải xuống mặt sân, hai vợ chồng tôi chất máy cắt cỏ lên thùng xe bán tải, rồi quay trở lại căn nhà xưa. Sau ba tuần không ngó ngàng, cỏ dại đã vươn cao gần tới đầu gối, len lỏi phủ kín cả lối đi. Hai hồ nước trong vườn; hồ sen ở phía sau và hồ súng nằm phía trước, gần garage, đều đã khô cạn, đáy hiện rõ những vết nứt loang lổ do nắng hạn kéo dài.
Vậy mà giữa lòng hồ súng khô cạn ấy, vẫn còn sót lại một vũng nước nhỏ, bám trụ yếu ớt giữa lớp bùn lầy nứt nẻ, mong manh như hơi thở cuối cùng của khu vườn từng một thời rộn ràng sức sống. Những vết đất khô loang lổ trông như da thịt của một sinh thể đang hấp hối giữa mùa nắng hạn. Tôi cúi xuống, và chợt sững người.
Một đàn nòng nọc đen nhánh, bé xíu như những dấu chấm sống động, đang chen chúc nhau bơi lội trong lớp nước cạn. Chúng quẫy đuôi liên tục, vùng vẫy chật vật trong không gian tù túng, cố ngoi lên mặt nước để thở. Cảnh tượng ấy khiến tim tôi thắt lại. Những sinh linh nhỏ bé ấy đang giành giật từng chút nước cuối cùng để sống sót,như thể đang cố nói điều gì đó bằng chính hơi thở cuối cùng của mình.
Chỉ cần vài ngày nữa thôi, nếu trời không mưa, nếu chúng tôi không kịp quay lại, thì mặt hồ này sẽ hoàn toàn khô cạn. Và cả đàn nòng nọc sẽ chết khô trong lặng lẽ như một lời từ biệt buồn bã giữa cái nắng gắt gao của mùa hè.
Tôi quay sang vợ, khẽ giục, lòng nóng như lửa đốt:
— Mình cắt cỏ nhanh rồi về lấy xô, lấy nước đổ vào hồ. Không thì tụi nó tiêu mất.
Không cần thêm lời nào nữa, cả hai chúng tôi bắt tay vào việc. Máy cắt cỏ gầm lên, bụi đất bốc mù. Cỏ dại được cắt gọn, cây cối được tỉa tót lại. Chỉ hơn một giờ sau, khu vườn cũ như được hồi sinh. Nhưng trong lòng tôi, vẫn canh cánh một nỗi lo: liệu đàn nòng nọc ấy có kịp chờ thêm một lúc nữa?
Chúng tôi quay lại nhà mới. Vợ tôi vội đi chợ mua giá, bò viên, gân bò… nấu phở, món khoái khẩu của con trai. Hôm nay cu cậu từ đại học JMU về thăm nhà sau hai tuần xa nhà. Còn tôi, chẳng chần chừ, chạy ngay ra garage, lấy ống nước và hai cái xô lớn, rồi quay trở lại căn nhà cũ một mình.
Mặt trời đã lên cao, nắng gay gắt, nhưng tôi chẳng thấy mệt. Từng xô nước được hứng đầy từ vòi, rồi mang ra đổ xuống lòng hồ. Một lần, rồi hai lần, rồi… tám lần… Cho đến khi mặt nước trong hồ ánh lên những tia lấp lánh đầu tiên, phản chiếu bầu trời trong xanh và giọt mồ hôi của tôi rơi xuống.
Bầy nòng nọc như được đánh thức. Chúng lập tức tản ra, bơi tung tăng trong làn nước mới. Không còn chen chúc, không còn vùng vẫy trong tuyệt vọng. Chúng nhẹ nhàng lướt đi như thể đang mỉm cười cảm ơn người vừa cho chúng thêm một cơ hội sống. Tôi đứng nhìn mà lòng vui lạ, một niềm vui rất đỗi bình dị nhưng trọn vẹn.
Trong khoảnh khắc ấy, một ký ức xa xôi chợt ùa về, mơn man trong trí óc tôi như một thước phim mờ nhòe.
Thuở nhỏ, tôi và các anh em từng mê mẩn việc nuôi cá. Nhưng nhà nghèo, chẳng ai có tiền để mua cá kiểng. Vậy là tụi tôi rủ nhau ra suối bắt cá về nuôi. Mỗi đứa một cái rổ nhựa, chạy dọc theo con suối nhỏ sau làng. Nhưng cá suối thì nhanh lắm, rổ chưa kịp úp xuống là chúng đã lẩn mất vào khe đá. Sau cả buổi mồ hôi nhễ nhại, thành quả chỉ là vài con nòng nọc bé tí teo.
Thế là chúng tôi đành nuôi nòng nọc thay cho cá cảnh. Chúng tôi thả chúng vào chậu nước, ngày ngày cho ăn, quan sát từng chuyển biến nhỏ: chúng lớn dần, mọc chân, rồi rụng đuôi. Và một sáng nào đó, khi vừa thức dậy, tất cả đã hóa ếch, và nhảy khỏi chậu nước ra đi. Chúng tôi ngẩn người, hụt hẫng, tiếc nuối … nhưng trong lòng vẫn có một cảm giác ấm áp lạ thường. Bởi chính tay chúng tôi đã chăm sóc cho sự sống ấy, đã đồng hành cùng chúng trên hành trình hóa thân đầu tiên.
Hôm nay, khi nhìn đàn nòng nọc bơi lội trong hồ nước được đổ đầy lại, tôi chợt thấy mình như đang sống lại tuổi thơ. Mọi cảm xúc, những vui buồn cũ kỹ, bỗng trở nên rõ ràng như vừa mới hôm qua. Trong nhịp sống vội vã, đôi khi chỉ cần một hành động nhỏ như, xách vài xô nước cứu một đàn nòng nọc, cũng đủ để khiến lòng người ấm lên, khiến những điều tưởng như đã mất đi trong đời sống hiện đại được khơi dậy.
Tôi biết mình không thể giữ đàn nòng nọc ấy mãi, cũng như năm xưa không thể giữ con nòng nọc nhỏ trong chiếc chậu sứ cũ kỹ. Nhưng tôi có thể trao cho chúng một cơ hội để tiếp tục lớn lên, để hóa thân, để trở thành tiếng kêu giữa đêm mưa hay tiếng gọi giữa đêm khuya thanh vắng.
Và có lẽ, trong cái vũng nước nhỏ bé ấy, không chỉ có sự sống được hồi sinh, mà còn có cả một phần ký ức của tôi, một phần tuổi thơ mà tôi tưởng chừng đã để lại rất xa phía sau, đang lặng lẽ trở về, lấp lánh dưới ánh mặt trời của một buổi trưa cuối hè.
Richmond, VA – cuối tháng 8, 2025
NHỮNG BƯỚC NHẢY NHỎ
TRÊN LÁ CUỐI MÙA
Sáng nay, tôi trở lại căn nhà cũ. Không phải để cắt cỏ hay dọn vườn như những lần trước, mà để chờ người đến kiểm tra nhà, sửa lại vài chỗ lặt vặt trước khi chính thức bàn giao cho người mua mới.
Trên đường đi, sương sớm đầu thu lấm tấm đọng trên mặt cỏ, mỏng manh và lạnh dịu như hơi thở chuyển mùa. Không còn cái nồng nàn của mưa hè, chỉ còn lại sự tĩnh lặng, se se, như một lời thì thầm: mùa đang lặng lẽ thay áo.
Tôi dừng xe, bước xuống và đi chậm một vòng quanh nhà. Những vết nứt nhỏ ở chân tường, khe cửa garage hở, ống thoát nước mưa lệch khỏi máng, và cả chiếc máy rửa chén đã nhiều tháng không dùng bốc mùi ẩm mốc… Những chi tiết tưởng như vụn vặt, nhưng vẫn cần được chỉnh sửa cho gọn gàng, đàng hoàng. Tôi bật công tắc điện, cho máy chạy nước. Tiếng nước róc rách vang lên khe khẽ trong căn bếp im lìm như một âm thanh đánh thức căn nhà đã ngủ yên suốt bao tháng qua.
Tôi để mặc chiếc máy rửa chén tự làm việc, rồi mở cửa garage. Ánh sáng ùa vào, quét qua lớp bụi lơ lửng trong không khí. Căn phòng bỗng rộng ra, trống trải. Trong khoảnh khắc ấy, một cảm giác luyến tiếc nhẹ nhàng len vào trong tôi, như khi ta đứng giữa hai thời điểm của một cuộc chia tay không lời.
Tôi bước ra ngoài, bàn chân vừa chạm nền xi măng thì vô tình đánh động những sinh linh bé nhỏ đang trú ẩn đâu đó. Chúng bật lên, nhảy tứ tung như những giọt nhạc sống động, rơi xuống lòng hồ súng giờ đã ngập đầy nước.
Tôi khựng lại.
Chỉ mới vài tuần trước, nơi ấy còn là một vũng nước cạn. Nơi tôi từng mang tám xô nước đổ xuống trong nắng hạn, chỉ để cứu lấy một đàn nòng nọc nhỏ đang thoi thóp giữa mùa khô. Vậy mà giờ đây…
Tôi tiến lại gần hồ, lòng bỗng dâng lên một cảm giác vừa thân quen, vừa xao xuyến. Mặt hồ bây giờ lấp lánh nước mưa. Mấy trận mưa đầu mùa đã phủ đầy lòng hồ cạn. Lá súng cuối mùa vươn ra, không còn non xanh mướt mà đã pha sắc nâu đỏ, rũ rượi, sắp sửa rụng xuống để nhường chỗ cho chu kỳ mới của đất trời. Và rồi… chúng hiện ra.
Những sinh linh bé bỏng ngày nào, nay đã hóa thân thành những chú ếch con, hay cóc con, nhái con? trong những hình hài mới, tinh khôi và tràn đầy sinh khí. Chúng thong thả nhảy trên các phiến lá đã chuyển màu, những bước nhảy nhỏ xíu nhưng rộn ràng, như thể cất lên một bản nhạc tiễn biệt mùa hạ, dắt tay thu sang.
Thấy tôi đến gần, vài con vội vàng bật mình, “bõm” một tiếng rồi biến mất dưới lớp lá xanh, để lại những gợn nước nhẹ nhàng lan ra. Một vài con khác vẫn ở lại, đôi mắt tròn xoe chớp chớp nhìn tôi, như thể nhận ra người đã một lần mang nước về cho chúng, đã từng cúi xuống, lặng lẽ góp chút hơi ấm vào vũng sống mong manh nơi đáy hồ khô cạn.
Tôi khẽ ngồi xuống bên bờ hồ, tay chống nhẹ trên lớp đất ẩm, không dám làm động. Gió đầu thu thổi ngang qua, mang theo mùi bùn non, hương cỏ, và cả chút hanh hao của thời gian. Trong khoảnh khắc ấy, tôi không còn nghĩ đến sân lát gạch, hay máy rửa chén vừa bật lại sau bao tháng ngưng nghỉ. Tâm trí tôi lặng đi, chỉ còn lại một cảm xúc dịu dàng, thuần khiết, như thể chính tôi cũng vừa được rửa trôi bởi dòng nước của ký ức.
Tôi không nuôi chúng. Cũng chẳng đặt tên cho chúng. Tôi chỉ từng xách tám xô nước, đổ vào một vũng bùn khô, rồi rời đi. Nhưng thiên nhiên đã tiếp tục phần việc còn lại. Sự sống không đòi hỏi nhiều, chỉ cần một cơ hội, một tia hy vọng, một người tình cờ không quay lưng. Và rồi, nó tự mình lớn lên, tự hóa thân, tự nhảy lên mặt lá mà tiếp tục cuộc hành trình bé nhỏ nhưng kiên cường của mình.
Giờ đây, khi nhìn chúng tung tăng giữa hồ, tôi nhận ra: đôi khi ta không cần giữ lại mọi thứ, không cần níu kéo điều gì cho riêng mình, chỉ cần đặt xuống một chút yêu thương đúng lúc, và để thời gian, đất trời, và sự sống tự lo phần còn lại.
Rồi vài tháng nữa sẽ có một gia đình mới đến sống ở nơi này. Họ sẽ dọn lại khu vườn, trồng những loài hoa khác, bày lại chậu kiểng theo ý họ. Có thể hồ súng sẽ bị lấp đi, hoặc bị lãng quên dưới bóng của những công việc bận rộn thường ngày. Nhưng tôi vẫn hy vọng, một lần nào đó trong đêm mưa lặng, họ sẽ nghe thấy một tiếng kêu nho nhỏ từ góc vườn; sẽ bắt gặp một chú ếch nhảy vội qua bậc thềm, và sẽ dừng lại một chút, để tự hỏi: “Chúng đến từ đâu?”
Có thể khi ấy, họ sẽ cảm nhận được một nhịp sống bé nhỏ đang thở khẽ bên dưới những điều tưởng chừng vô nghĩa. Và nếu tinh ý hơn một chút, họ sẽ nhận ra rằng cuộc sống quanh ta không chỉ tồn tại trong những gì lớn lao, mà còn nằm trong những điều rất đỗi giản dị và âm thầm.
Bởi đôi khi, chỉ một vũng nước nhỏ… cũng đủ để giữ lại cả một mùa hè, cả một tuổi thơ, và cả một phần lặng lẽ trong trái tim của người lớn. Tất cả vẫn âm thầm sống sót qua những mùa mưa nắng, vẫn lặng lẽ tin rằng điều tốt đẹp vẫn có thể bắt đầu từ một hành động nhỏ không ai nhắc đến. Chính trong những bước nhảy bé nhỏ ấy, tôi thấy cả chính mình. Một phần tuổi thơ. Một phần ký ức đang lặng lẽ quay về trên chiếc lá cuối mùa dưới ánh nắng nhạt nhòa của một sáng đầu thu.
Sáng nay trở lại nhà xưa
Trời giăng mây trắng gió đưa hương đồng
Cỏ non ướt giọt sương trong
Thu vừa chạm ngõ bềnh bồng bên mây
Ði quanh một góc vườn này
Nhện kia giăng lưới, rêu đầy góc sân
Lắng nghe nhè nhẹ bước chân
Ếch con bật nhảy rất gần đâu đây
Nhớ xưa nòng nọc một bầy
Hồ kia cạn đáy trong ngày nắng hanh
Giờ đây mặt nước trong xanh
Ếch con nhỏ bé long lanh mắt nhìn
Mặt hồ chao nhẹ rung rinh
Mùa thu khe khẽ trở mình ghé qua
Những xô nước giữa nắng tà
Tôi từng múc lấy đổ ra chỗ này
Mai kia người khác tới đây
Sẽ trồng cây mới và thay đổi nhiều
Tôi mong trong khoảnh khắc chiều
Ngồi nghe tiếng ếch và yêu nơi này …
Richmond, VA. Một sáng đầu thu, 091225