Nhân việc nhà thờ Đức Bà
tại Paris, thủ đô nước Pháp được tái khánh thành hôm 8 tháng 12 -2024 sau năm năm sửa chữa, tôi nhớ lại ngày nhà thờ bị cháy mà tôi được xem qua màn ảnh vào thời điểm đó. Xin ghi lại cùng với cảm xúc.
Vào lúc một giờ trưa thứ hai, ngày 15 tháng tư 2019, sau khi
dùng cơm tôi mở tivi xem. Màn ảnh vừa sáng lên thì tôi thấy ngay
cảnh nhà thờ Đức Bà ở thủ đô Paris đang cháy. Tôi bàng hoàng và gọi
cho người trong nhà đến xem. Tôi đếm từ một cho đến bảy ngón tay
thì giờ này ở Paris là 8 giờ tối, cách nhau 7 tiếng đồng hồ. Không biết
nhà thờ cháy lúc nào nhưng thấy ngọn lửa cứ lớn dần và khói đen
bay lên mù mịt. Tôi dán mắt vào màn ảnh và trong dạ lo âu thầm nghĩ
– chắc là mọi vật quý báu bên trong rồi sẽ tiêu tan thành tro bụi. Thật
là tiếc! Lại nghĩ, tôi cũng đã có dịp vào thăm nhà thờ cách nay hơn 10
năm và những hình ảnh ghi nhận được từ ngôi giáo đường kiểu
Gothic nổi tiếng của thế giới chứ không phải riêng của nước Pháp đã
được xây dựng 855 năm trước. Những hình ảnh của ngôi giáo đường
cứ liên tục hiện ra trong đầu…rồi một mớ ký ức tràn ra với hình ảnh
của anh chàng gù Quasimodo si mê người đẹp oan khiên Esméralda
của Victor Hugo trong tiểu thuyết “Notre Dame de Paris”.
Khoảng gần 10 phút sau, chiếc tháp của nhà thờ đã nghiêng
sang phía phải và chỉ trong khoảng vài giây sau thì đổ sập xuống. Lúc
đó trên màn ảnh mới cho thấy cận cảnh lửa đang tiếp tục phừng
phực cháy. Rồi hình ảnh dân chúng Paris đổ xô ra đường đứng lặng nhìn nhà thờ đang bị cháy. Bài ca “Ave Maria” được mọi người hát vang lên trong đêm.
Tin tức về ngôi giáo đường – đỉnh tháp của Paris được loan
truyền chỉ trong vòng vài phút sau khi biến cố xảy ra. Quý vị chắc
chắn đã đọc và nghe nhiều về biến cố này cũng như hiểu rõ về lịch sử xây dựng Notre Dame de Paris từ thế kỷ thứ 12 và đến nay đã chống chọi với thời gian 855 năm. Nhân dịp này, tôi cũng mở toang ký ức và
tìm kiếm một vài sự kiện có liên quan đến ngôi nhà thờ này để ghi
nhớ một công trình kiến trúc vĩ đại của người Ky Tô giáo mà những
du khách khắp nơi trên thế giới khi đến thăm nước Pháp không quên
ghé thăm Notre Dame de Paris. Hy vọng đã có nhiều vị đã ghé thăm
ngôi giáo đường danh tiếng này.
Sau đây xin trích tóm lược vài sự kiện liên quan đến Nhà Thờ Đức Bà Paris:
1/ Nhà thờ Đức Bà Paris (Cathédrale Notre-Dame de Paris)
được xây dựng từ năm 1163 cho đến năm 1345 mới hoàn tất, thời gian xây cất kéo dài 182 năm mới xong, tọa lạc ở đảo Cité, trên sông Seine, thủ đô Paris. Nơi đây từng bị hủy hoại vào cuối thế kỷ 18, thời
gian diễn ra cuộc cách mạng Pháp 1789. Công cuộc trùng tu do kiến
trúc sư Eugène Viollet – le- Duc và đến cuối thế kỷ 19 mới kết thúc.
2/ Hoàng đế Napoléon Đệ Nhất chọn nơi này làm lễ đăng
quang vào năm 1804 với sự hiện diện của Đức Giáo Hoàng Pie VII.
Cuối tháng 8-1944 tiếng chuông nhà thờ đã ngân vang khi tướng De
Gaulle bước vào thánh đường để tưởng niệm các binh sĩ tử trận nhân
ngày giải phóng thủ đô Paris khỏi ách chiếm đóng của quân đội Đức
Quốc Xã.
3/ Nhà thờ lưu giữ rất nhiều các tác phẩm nghệ thuật. Nơi đây
còn là một trong những địa điểm thu hút nhiều du khách nhất thế
giới. Sự nổi tiếng của nhà thờ được vĩnh cửu hóa với tác phẩm
“Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà” của đại văn hào Victor Hugo năm 1831.
4/ Theo tờ Guardian, có 13 triệu người đến thăm mỗi năm so
với con số 7 triệu viếng thăm tháp Eiffel.
5/ Những quả chuông lớn là những báu vật của nhà thờ, trong
đó có quả nặng 13,000 kg cùng cây rung chuông nặng 500 kg. Muốn
chiêm ngưỡng, du khách phải đi lên 140 bậc cầu thang.
6/ Cửa sổ hoa hồng là một tác phẩm nghệ thuật tranh kính nổi
tiếng. Ánh sáng chiếu qua cửa kính khi vào bên trong nhà thờ sẽ biến
đổi thành các màu sắc khác nhau với ý nghĩa nhắc nhở: mỗi người là
một màu sắc đặc biệt.
7/ Trong nhà thờ còn giữ cây đàn organ lớn nhất nước Pháp có
từ thế kỷ 18. Cây đàn có 5 bàn phím, 109 điểm dừng và 7374 ống.
Vào những năm 1990 cây đàn đã được phục hồi với chi phí 2 triệu đô
la Mỹ và phải mất 40,000 giờ đồng hồ mới hoàn thành.
8/ Phần khung nhà thờ được làm từ gỗ của 1,300 cây sồi,
tương đương 21 hecta rừng.
9/ Vào mùa xuân 2013 có một đàn ong đã làm tổ trên mái nhà
kho đồ thánh và được bảo vệ.
Bây giờ nói đến phim “Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà”. Vào những
năm của cuối thập 50 tại Đà Lạt có chiếu cuốn phim với tựa đề bằng
tiếng Việt “Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà”, tiếng Anh là “The Hunchback
of Notre Dame”, tiếng Pháp là “Le Bossu de Notre Dame” một tác
phẩm điện ảnh dựa trên tác phẩm cùng tên của đại văn hào người
Pháp Victor Hugo (1802 – 1885). Cuốn phim, được chiếu tại rạp Ngọc
Hiệp ở đường Phan Đình Phùng. Cuốn phim được sản xuất năm 1956.
Vào thời đó, những tác phẩm văn học của thế giới hầu như được
nhiều học sinh thích và tìm đọc, đặc biệt nền văn học Pháp. Nếu quý
vị chọn Pháp văn làm sinh ngữ chính thì quý vị có nhiều cơ hội gần
gũi với nền văn học Pháp. Tôi cũng là kẻ thích đọc sách nên cũng bị
cuốn hút vào những dòng văn chương Pháp kể từ thời lãng mạn cho
đến thời siêu thực, hiện sinh…Victor Hugo thuộc trường phái lãng
mạn với gần 50 tác phẩm mà hai tác phẩm được giới thưởng ngoạn
Việt Nam biết đến rất nhiều là “Notre Dame de Paris” và “Les
Mirerables”. Tôi tin chắc rằng quý vị tôi đã đọc và xem hai cuốn phim
nói trên từ hơn nửa thế kỷ trước.
Về cuốn phim có liên quan đến nhà thờ Đức Bà là “Thằng Gù
Nhà Thờ Đức Bà” xin được tóm lược cốt truyện như sau:
Cô gái hát rong trước nhà thờ Đưc Bà tên Esméralda bị phó
giám mục Frollo cấm đoán nhưng lại yêu mê cô ta cuồng nhiệt. Phó
giám mục ra lệnh cho người kéo chuông Quasimado bắt cóc
Esméralda nhưng được viên đại úy Phoebus trong đội tuần tra giải
cứu rồi bắt Quasimodo. Esméralda lại yêu Phoebus say đắm.
Esméralda vốn nhân từ nên mang nước cho Quasimodo uống khi bị
bắt. Trái tim cô đơn của Quasimodo như được thức tỉnh khi gặp
Esméralda. Hắn đã yêu Esméralda.
Esméralda bị tên đại úy sở khanh Phoebus dụ dỗ. Phó giám
mục vì ghen tuông nên đâm Phoebus chết rồi bỏ trốn. Esméralda bị
bắt và bị kết tội giết Phoebus và tội phù thủy nên lãnh án treo cổ.
Quasimodo lại giải cứu Esméralda và mang nàng vào trốn trong nhà
thờ Đức Bà.
Phó giám mục phát hiện Esméralda trong nhà thờ nên tìm đến
đe dọa và cưỡng ép nàng phải thuận tình với y, nếu không sẽ cho
cảnh binh đến bắt. Esméralda vẫn còn yêu Phoebus. Phó giám mục
Frollo đem Esméralda giao cho một bà ẩn tu trong một ngôi mộ lộ
thiên. Người đàn bà này là người đã bỏ đứa con dị dạng trước nhà
thờ mà giám mục nhận nuôi. Phó giám mục biết bà ta thù ghét người
Bohémien vì con gái bà đã bị bọn Bohémien bắt cóc. Tưởng rằng bà
này sẽ hành hạ Esméralda cho đến chết, nhưng hai người đã nhận ra
là hai mẹ con nhờ vật kỷ niệm là đôi giày trẻ con mà Esméralda luôn
mang theo bên mình do mẹ làm cho. Cuối cùng thì cảnh binh cũng
tìm được hai mẹ con. Người mẹ quyết giữ con nhưng Esméralda vẫn
bị bắt, người mẹ chết vì quá tuyệt vọng. Esméralda bị đem treo cổ.
Quasimodo biết hết đầu đuôi câu chuyện và biết dự mưu thâm độc
của phó giám mục nên Quasimodo đã xô phó giám mục từ tháp
chuông rơi xuống đất. Sau đó Quasimodo ôm xác Esméralda vào
trong hầm mộ và cùng chết. Tám tháng sau, ngội mộ bị quật lên và
thấy hai bộ xương. Người ta đã tách họ ra. Xương của Quasimodo tan
thành tro bụi…
Cuốn phim “Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà” do Hollywood sản xuất
năm 1956 với hai tài tử lừng danh trong làng điện ảnh Mỹ. Đó là
Anthony Quinn và Gina Lollobrigida. Cái thời mà rất nhiều trong số quý
vị còn ở các lớp trung học, chắc chắn cũng đã có nhiều lần vào các
rạp ciné và chẳng xa lạ gì với những tên như Anthony Quinn, Gina
Lollobrigida, John Wayne, Sophia Loren, Kirk Douglas, Marilyn
Monroe, Alain Delon, Brigitte Bardot, Audrey Hepburn, Marlon
Brando, Yul Brynner, Elizabett Taylor…Hai nhân vật chính đóng trong
phim “Thằng Gù Ở Nhà Thờ Đức Bà” là Anthony Quinn và Gina
Lollobrigida.
Anthony Quinn là người được sinh ra tại Mexico và theo gia
đình sang sống tại Mỹ. Ông đã đóng trên 200 phim và nhận được giải
Oscar vào những năm 1953 – 1957 – 1958 và 1965 về “best actor”.
Quý vị còn nhớ phim Les Canons De Navarone hoặc Lawrence of
Arabia do Anthony đóng không? Hết xẩy!
Nữ minh tinh Gina Lollobrigida sinh năm 1927 tại Ý và bắt đầu
đóng phim năm 19 tuổi (1947) với phim đầu tiên mang tên The Wine
of Love” và đóng tổng cộng gần 70 cuốn phim. Gina Lollobrigida cũng
đã từng đóng phim truyền hình, làm người mẫu, phóng viên nhiếp
ảnh và kể cả hoạt động chính trị trên chính trường nước Ý. Phim cuối
cùng Gina Lollobrigida có tên Box Office 3D vào năm 2011. Người đẹp
tài danh này và mất ngày 16 tháng 1 – 2023, hưởng thọ 96 tuổi.
Nhà thờ Đức Bà ở Paris bị cháy hôm 15 tháng tư – 2019 là một
mất mát lớn của người Pháp đã làm cho cả thế giới chấn động và tiếc
nuối một công trình kiến trúc đã trải qua qua bao thời kỳ lịch sử biến
chuyển của Pháp, của Âu Châu và của cả toàn thế giới. Sáng ngày 19
tháng tư – 2019 tôi nghe một chương trình phát thanh của đài VOA
đề cập đến báo chí các nước nói về vụ hỏa hoạn này, trong đó có tờ
“toàn cầu thời báo” của Trung cộng đã chạy tít về vụ cháy này bằng
hai chữ “đáng đời!”. Tâm địa của người Tàu xã hội chủ nghĩa thế kỷ
21 là thế đó! Nếu chúng dùng “một vành đai một con đường” để
thâu tóm thế giới trong vòng vài chục năm tới mà không ai ngăn
chận, chắc chắn các di sản văn hóa và tôn giáo của nhân loại sẽ trở
thành tro bụi.
Phong Châu
Hình ảnh và dữ kiện trích ra từ nguồn Internet