Les Etoiles(Alphonse Daudet)
Source, Please click here to read
Một Ông Sao Sáng, Hai Ông Sao Sáng*1/ Chuyện kể của một mục đồng vùng Provence
Thuở ấy, lúc còn phải giữ đàn cừu ở khối núi Luberon *2/, tôi thường thui thủi một mình trong nhiều tuần liên tiếp mà không có một bóng người bén mảng đến , chỉ có chú chó Labri và những con vật yêu dấu kia thôi. Họa hoằng chỉ có ngài đạo sĩ ở Mont-de l’Ure đi ngang qua để tìm kiếm thảo dược, hoặc khá hơn là tôi chỉ nhìn thấy gương mặt đen điu của các anh thợ làm than củi của vùng Piémont: nhưng quý vị à, đó chỉ là những người dân chất phác , luôn im lặng vì họ đã cô đơn quen rồi, đã mất hứng thú ba hoa từ lâu và không hề biết tin tức hoặc lời đồn đại gì từ làng mạc phố phường ở nơi xa xôi, dưới thung lũng kia… Bởi thế, cứ mỗi hai tuần, khi tôi nghe tiếng leng keng từ cái chuông đeo cổ của chú la thân mến từ nông trại đang từ từ bước trên con đường mòn dẫn lên núi , và rồi tôi thấy gương mặt của chú bé giúp việc rất lanh lợi (miarro), hoặc cái nón màu đỏ hung của dì Norade luống tuổi ở nông trại dần dần nhô lên ở sườn đồi đang mang thực phẩm cho tôi, là tôi cảm thấy rất vui sướng. Tôi rất háo hức nghe họ kể về tin tức của “xứ sở” dưới thung lũng, những ai đã được nhận lãnh phép rửa tội, ai sẽ là cô dâu chú rể tương lai; nhưng điều làm cho tôi yêu thích nhất, đó là biết tin về cô con gái của ông bà chủ, cô nương Stéphanette, người thiếu nữ đẹp nhất trong vùng đồi núi này. Tôi làm bộ hỏi thăm sơ sài, mà ra vẻ như không chú ý lắm, xem thử cô nàng có đi dự lễ lạc tiệc tùng nhiều không, cô có sang hàng xóm chuyện trò vào chiều tối không, rằng có nhiều chàng trai đi theo tán tỉnh không; và nếu có ai hỏi tôi muốn biết những chuyện đó để làm chi, đối với một kẻ chăn cừu nghèo nàn như tôi trên núi cao kia, thì tôi sẽ trả lời họ rằng tôi nay đã hai mươi tuổi rồi và rằng cô nàng ấy là điều tuyệt mỹ nhất mà tôi chưa bao giờ nhìn thấy trong suốt cuộc đời của tôi.
Nhưng rồi, vào một ngày chủ nhật, khi mà tôi trong đang trông ngóng thực phẩm, hôm đó họ đến rất trễ, buổi sáng tôi tự an ủi: ” Chắc họ đi xem lễ ngày chủ nhật đó”; rồi đến trưa thì một cơn giông ập đến, thế là tôi nghĩ rằng con la không thể lên đường được vì lối đi lầy lội khó bước. Nhưng rồi đến khoảng ba giờ chiều, lúc trời quang đãng, ngọn núi đã bóng loáng nước mưa và rực rõ ánh dương, và chen lẫn trong tiếng mưa rỉ giọt từ những cành lá và những ngọn suối tràn bờ là tiếng nhạc chuông leng keng reo vang của chú la thân yêu, ôi sao nghe thật êm tai, thật linh động như thể tiếng chuông ngân thánh thót vào lễ Phục Sinh… Nhưng mà ! Người dẫn con la lại không phải chú bé giúp việc, cũng không phải cô Norade nhiều tuổi đâu. Mà đó là…quý vị có đoán ra là ai không!… chính cô tiên nữ đó, các bạn ạ! Thật vậy, chính cô ấy, đích thân cô ấy đang ngồi ngay ngắn giữa những túi đan bằng mây, gương mặt hồng hào vì hương đồng nội núi rừng và không khí mát dịu sau cơn mưa giông.
Chú bé thì bị bịnh, dì Norade đang trong kỳ nghỉ ngơi và đến nhà con cháu dì. Cô Stéphanette xinh đẹp vừa cho tôi biết những tin tức ấy vừa bước xuống khỏi con la, và cũng nói rằng cô đến muộn bởi vì cô bị lạc đường; nhưng rồi khi nhìn thấy cô nàng ăn mặc đẹp như thế, với dãi lụa là đầy màu sắc hoa lá, với chiếc váy rực rỡ đầy cả ren rua , tôi trông như cô ta rề rà nhảy nhót vui đùa rồi đi trễ hơn là bị lạc lối và mày mò đường đi trong đám bụi cây. Ôi sinh vật bé xinh mới đáng yêu làm sao! Tôi ngắm nhìn nàng mãi không chán. Tôi chưa bao giờ được nhìn nàng ở một cự ly gần như thế. Đôi lúc vào mùa đông, khi bầy cừu đã no cỏ và xuống bình nguyên, tôi về nông trại để ăn tối, cô ấy chỉ vút ngang một thoáng, không nói lời nào với đám người nô bộc, luôn luôn chải chuốt và có vẻ hơi kiêu hãnh… Thế mà bây giờ, cô ấy ở ngay trước mặt tôi đây nè,và cô là chỉ của mỗi riêng tôi thôi; như thế thì tôi có mất bình tĩnh, “tinh tú quay cuồng” *3/ – …thì cũng đúng thôi phải không các bạn?
Một khi cô nàng lôi hết những thực phẩm trong giỏ ra, Stéphanette mới bắt đầu tò mò nhìn mọi thứ chung quanh. Nâng bàn tay vén nhẹ chiếc váy xinh của ngày lễ chủ nhật lên vì sợ bị móc vào đâu đó rồi hư rách, cô bé bước vào khu vườn, rồi cái lán, và muốn xem cái xó xỉnh nơi tôi ngủ, đó là cái máng cỏ rơm, bên trên phủ miếng da cừu, rồi cái áo choàng to rộng của tôi máng trên tường, cây gậy, và khẩu súng bắn đá. Tất cả những thứ ấy làm cô ta rất thích thú.
-A, thế thì đây là nơi mà anh sinh sống phải không, anh bạn mục đồng tội nghiệp của ta? Chắc là anh buồn chán lắm khi quanh quẩn chỉ có một mình thui thủi như thế này phải không? Suốt ngày anh làm gì? Anh suy nghĩ về điều gì?…
Tôi mong ước làm sao có thể trả lời rằng: “Thưa, tôi nghĩ đến cô, cô chủ ạ”, và như thế thì tôi chẳng nói dối tí nào cả; nhưng tôi bối rối vụng về đến nỗi không thể tìm ra một lời nào để nói cả. Và tôi tin chắc rằng cô nàng đã nhận ra điều ấy, và cô gái nghịch ngợm ranh ma ấy lại còn thích thú làm cho tôi càng lúng túng cuống cuồng thêm lên với lời tinh quái:
– Rồi cô bạn thân yêu của anh nữa, anh chàng à, thỉnh thoảng cô ta vẫn lên đây thăm anh đấy chứ?… Tất nhiên đó là con dê bằng vàng*4/ – hoặc là nàng tiên Estérelle*5/ – chỉ chạy nhảy trên đỉnh núi…
Nhưng mà chính cô ấy khi nói với tôi điều đó, trông thật giống như nàng tiên Estérelle, với cái đầu ngã vật ra và đang nhoẻn miệng cười tươi xinh, và ý muốn vội vã rời khỏi nơi đây cho nhanh cũng giống như tiên nữ hiện ra rồi biến đi.
– Tạm biệt, chàng chăn cừu.
– Xin chào cô chủ.
Thế là cô ấy bỏ đi rồi, mang theo những cái giỏ trống.
Rồi khi nàng mất dạng trên con đường mòn ở sườn núi, tôi có cảm tưởng như những viên đá cuội đang lăn tròn dưới móng guốc của con la đang rơi từng viên, từng viên một, đè nặng lên trái tim tôi. Tôi nghe tiếng những viên sỏi ấy thật lâu, lâu lắm; cho đến cuối ngày tôi vẫn trong tư thế đó, ngái ngủ, vì e rằng nếu cử động thì giấc mơ của tôi sẽ bay xa mất. Rồi đến chiều tối, khi bên dưới thung lũng bắt đầu trở màu xanh xám , và những chú cừu đang xếp sát vào nhau vừa cất tiếng kêu vang để trở về chuồng, tôi bỗng nghe tiếng gọi mình ở dưới dốc, và rồi cô tiểu thư hiện ra, không còn tươi cười như lúc nãy, mà đang run rẩy vì lạnh, vì sợ, vì bị thấm ướt đẫm. Có vẻ như bên dưới đồi cô ấy đã gặp trúng nơi con sông Sorgue *6/- đang tràn bờ vì mưa lũ, và rồi cô ta cố gắng hết sức để lội ngang qua mà suýt nữa bị chìm. Nhưng nghiệt một nỗi, đó là vào giờ này, đêm đã xuống lâu rồi, và việc trở về nông trại là điều không khả thi được nữa; bởi vì lối đi theo đường tắt thì cô chủ sẽ không bao giờ có thể tự tìm ra được, còn tôi thì không thể bỏ bầy cừu ở đây được. Thế nên ý nghĩ phải qua đêm ở trên núi này làm cô ta băn khoăn vô cùng, nhất là khi biết rằng ba mẹ cô ấy sẽ rất lo âu. Phần tôi , tôi trấn an cô nàng trong khả năng của mình:
– Cô chủ ơi, vào tháng bảy thì đêm ngắn lắm…Chỉ một thoáng khó chịu ở đây rồi sẽ qua ngay thôi mà.
Và tôi đốt ngay một nhúm lửa để hong đôi chân và chiếc váy đẫm nước sông Sorgue của nàng. Sau đó tôi mang sữa, và phô mai đến; nhưng cô bé tội nghiệp chẳng màng sưởi ấm, hoặc ăn uống gì cả, và khi nhìn thấy những dòng lệ bắt đầu tuôn lã chã trên đôi má nàng, tôi cảm thấy mắt mình cũng muốn đẫm lệ.
Nhưng rồi màn đêm đã dày đặc thật rồi. Trên đỉnh núi chỉ còn lác đác vài hạt ánh dương, một làn sương nhẹ của tia sáng về phía mặt trời lặn. Tôi muốn cô chủ vào nghỉ lưng bên trong lán. Mang một tấm da cừu mới toanh trải lên trên mớ rơm vừa được phơi khô, tôi chúc cô nàng một giấc ngủ ngon, rồi ra ngồi trước cửa… Xin Trời chứng giám cho tôi, rằng cho dù ngọn lửa tình yêu bùng cháy trong tim huyết, tôi không hề có một ý nghĩ đen tối nào, mà chỉ có một niềm kiêu hãnh khi nghĩ rằng bên trong góc lán đó, cạnh đám cừu đang tò mò nhìn nàng ngủ trong góc, cô con gái của ông bà chủ đang nghỉ ngơi, và phó thác cho tôi canh gác nàng – nàng như một cô cừu quý báu nhất, trắng xinh nhất trong đám cừu. Tôi chưa bao giờ thấy bầu trời trầm lặng như thế, chưa bao giờ thấy các ngôi sao sáng đến thế… Bỗng dưng, tôi nghe tiếng cửa rào xịch mở và nàng Stéphanette xinh đẹp hiện ra. Cô nàng không ngủ được. Đám cừu lăn lộn trên mớ rơm của chúng gây tiếng sột soạt, hoặc kêu la trong giấc mơ. Và cô ta muốn đến gần bếp lửa. Khi vừa thấy nàng, tôi lấy miếng da cừu của tôi choàng lên vai nàng, khều cho lửa bùng lên, và chúng tôi ngồi bên nhau như thế mà không nói lời nào. Nếu như có lúc nào bạn nằm thử giữa màn trời chiếu đất, vào lúc đêm tối, bạn sẽ biết được rằng khi chúng ta yên giấc, một thế giới huyền bí đang thức giấc trong sự yên tĩnh và thanh vắng. Thế rồi giọng hát của những con suối trở nên trong trẻo hơn, còn trên ao hồ thì lung linh đầy những đóm lửa bé xinh. Tất cả những thần linh của núi rừng thư thả đi đi lại lại; còn trong khí trời thì những tiếng xào xạc rất nhẹ nhàng như lướt qua, những tiếng động khẽ rất khó nhận biết, làm như thể ta nghe thấy tiếng cành cây vươn cao lên, cọng cỏ mọc thêm lên. Ban ngày với ánh dương là cuộc sống của sinh vật ; nhưng đêm tối đến là cuộc sống của vật thể. Khi bạn không quen với việc ấy, bạn cảm thấy sợ hãi… Thế nên cô tiểu thư của chúng ta cứ rùng mình và ép sát vào người tôi mỗi khi có bất kỳ tiếng động nào. Có lúc, từ thật xa, bên dưới ao hồ đang lóng lánh kia bỗng một tiếng kêu u sầu, ngân dài, vọng lên chỗ chúng tôi ngồi, nghe cũng gợn sóng như trên mặt hồ… Và cùng lúc ấy một vì sao băng xẹt ngang phía trên đầu chúng tôi, bay về cùng một hướng, làm như thể tiếng vi vu kêu than ấy mang theo một tia sáng đi cùng.
-Cái gì thế? Stéphanette thì thầm hỏi tôi.
– Thua cô, đó là một linh hồn đang vào thiên đàng cô à; và tôi làm dấu thánh giá.
Cô ấy cũng làm dấu, và ngồi như thế một lúc, đầu ngẩng lên trời, ra dáng chăm chú tĩnh tâm. Rồi cô bảo tôi:
– Như vậy các người mục đồng là phù thủy cả, đúng không?
– Hoàn toàn không đúng đâu, cô chủ à. Nhưng bởi vì ở đây chúng tôi sống kề cận với các vì tinh tú hơn, nên biết được những gì xảy ra trên cao ấy rõ hơn quý vị sống bên dưới đồng bằng mà thôi.
Cô bé vẫn ngước nhìn lên cao, bàn tay ôm lấy gương mặt, miếng da cừu vẫn quấn quanh người nàng, giống như một chú chăn chiên ở chốn thiên cung:
– Ôi, nhiều sao quá thể! Tuyệt quá! Ta chưa bao giờ được nhìn thấy nhiều sao như vậy… Rồi anh có biết tên chúng không vậy?
– Dạ biết chứ, thưa cô…Đây nè, ngay trên đầu chúng ta đây, là con Đường của thánh Jacques (dãi Ngân Hà). Con đường này đi thẳng từ Pháp qua Tây Ban Nha, chính thánh Jacques đã vẽ để dẫn đường cho vua Charlemagne dũng cảm khi ông đánh giặc Sarrasin (xin xem chú thích 4). Cô thấy không, xa hơn là chòm sao Xe ngựa của các Linh Hồn (Đại Hùng Tinh) với bốn trục xe sáng chói. Ba ngôi sao phía trước là chòm sao Ba con vật, rồi sao nhỏ xíu kế cạnh sao thứ ba là sao Người đánh xe ngựa (Ngự Phu). Và đây nữa, cô có thấy quanh đó nguyên một đám mưa sao đang rơi xuống không? Đó là những linh hồn mà Thượng Đế không muốn giữ bên cạnh Ngài nữa…Còn xích xuống một chút, đó là chòm sao Cái Cào hoặc Ba Vua (Vành đai). Chúng tôi dùng các ngôi sao đó để biết giờ, thưa cô. Tôi chỉ cần nhìn chúng là biết bây giờ đã quá nửa đêm rồi. Cô nhìn kìa, ở phía dưới một chút, vẫn theo hướng Nam, sao Jean de Milan sáng chói, là ngọn đuốc của các thiên thể (Sirius-Thiên Lang). Về ngôi sao này, các mục đồng kể câu chuyện như sau. Hình như là vào một đêm nọ , Jean de Milan (Thiên Lang) cùng với chòm sao Orion (Vành đai) và chòm sao Lồng ấp gà con Pleiade (chòm thất tinh) được mời đến dự tiệc cưới của một ngôi sao bạn của họ. Sao Pleiade vội vàng ra đi trước nhất, và chọn con đường tít trên cao. Cô hãy nhìn kìa, sao ấy ở cao tít, tận cuối chân trời. Chòm sao Orion đi lối tắt bên dưới và đuổi kịp Pleiade; nhưng anh chàng lười biếng Jean de Milan thức trễ vì đêm qua ngủ muộn quá, lẹt đẹt theo sau, nên giận dữ vô cùng và ném cây gậy của hắn để chận chúng lại. Vì vậy nên chùm Orion còn được gọi là Cây Gậy của Jean de Milan…
Nhưng mà cô chủ ơi, ngôi sao đẹp nhất trong tất cả các vì sao, đó là ngôi sao của chúng tôi, Sao Mục đồng (Sao Mai-Venus), soi đường cho chúng tôi lúc bình minh khi chúng tôi lùa đàn bê ra ngoài đồng, và lúc chạng vạng khi chúng tôi trở về. Chúng tôi cũng gọi sao ấy là Maguelonne, cô nàng Maguelonne xinh đẹp chạy theo Pierre de Provence (Saturne) và cứ mỗi bảy năm lại kết hôn với chàng.
-Thật vậy sao? Lại có chuyện đám cưới giữa các vì sao nữa cơ?
-Dạ thưa có, cô chủ ạ.
Và rồi trong khi tôi đang cố gắng giải thích về những đám cưới đó như thế nào, tôi bỗng cảm nhận có một vật thơm mát và mong manh từ từ trĩu nặng trên vai tôi. Đó là đầu của nàng đã say ngủ đang tựa vào người tôi trong tiếng sột soạt rất đáng yêu của lụa là êm mát và suối tóc mềm mại gợn sóng. Và cô bé nằm bất động như thế cho đến lúc các thiên thể trên trời mờ nhạt, dần dần phai tàn vì ánh dương đã bắt đầu ló dạng. Phần tôi, tôi ngắm nhìn nàng say giấc điệp, tinh thần hơi dao động xao xuyến, nhưng được bình tâm một cách thánh thiện trong màn đêm yên lành ấm áp này đã luôn mang cho tôi những suy nghĩ thiên thần tao nhã. Chung quanh chúng tôi, những vì tinh tú vẫn tiếp tục cuộc hành trình lặng lẽ của chúng, ngoan ngoãn như trong một đàn chiên bé xinh vĩ đại; và nhiều lúc tôi tưởng tượng rằng một trong những vì sao ấy, ngôi sao mỏng manh nhất, sáng chói nhất, đã bị lạc đường về, và đang sà cánh xuống trên vai tôi để đi dần vào giấc mơ…
Récit d’un berger provençal – Trích từ tác phẩm: “Lettres de mon Moulin” – Alphonse Daude
Thái Lan dịch
CHÚ THÍCH
*1/ -Bài hát thiếu nhi: ” Đếm Sao”- Văn Chung.
*2/- Luberon: vùng Provence, Pháp.
*3/- Bài hát “Biết đến thuở nào”- Tùng Giang.
*4/-Con dê bằng vàng: theo huyền thoại, để giữ kho tàng của người Sarrasins (người Hồi giáo châu Âu và châu Phi, thời Trung đại), nó chạy lang thang ở Provence, và vài người hành hương & mục đồng có thể trông thấy nó, nhưng nếu họ chạy theo nó, họ sẽ bị mất tích .
*5/- Estérelle: nàng tiên về sự sinh sản- có một lâu đài do người Hy Lạp La Mã xưa hiến tặng cho Diane- nữ thần của sự sinh sản/vương quyền ở khối núi Esterel.
*6/-Sorgue: sông chảy quanh khu vực Provence, là một nhánh của sông Rhône